In februari doken Ewout en Kaylyn vijf dagen lang in de Winter School Crisis Governance georganiseerd door de Chair of Crisis Governance van de Universiteit Antwerpen. Voor de PM’ers, voor wie crisisbeheer dagelijkse kost is, voelde het tegelijk vertrouwd én verfrissend. Nieuwe inzichten, sterke sprekers en een flinke dosis inspiratie. Lees hier hoe zij de week beleefden.
Dag 1 – Crisis als concept: meer dan een buzzword
De Winter School begon met een stevige maar verhelderende reality check. Prof. Dr. Hugo Marynissen en Prof. Dr. Steven van den Oord namen ons mee in de wereld van turbulentie, disruptie, shocks en… crisis: Wat betekent “crisis” eigenlijk? Wanneer wordt een incident een disruptie, en wanneer wordt een disruptie een crisis? Het klinkt theoretisch, maar het zette meteen de toon: crisis governance is geen checklist, maar een manier van kijken naar de wereld.
Crisiscommunicatie met Stijn
Een van de hoogtepunten was natuurlijk de sessie van Stijn. Met 22 jaar ervaring in crisiscommunicatie bracht hij een verhaal dat tegelijk scherp, menselijk en bijzonder toepasbaar was. Van de Normal Chaos theory en Disaster Incubation Theory tot de Gouden Driehoek van crisisbeheer. Stijn liet zien hoe communicatie in een crisis geen bijzaak is, maar een strategisch instrument dat levens kan redden, reputaties kan beschermen en vooral rust kan brengen wanneer chaos de norm wordt.
Hij nam ons mee door het werkproces crisiscommunicatie dat PM in meer dan 100 organisaties heeft geïmplementeerd: hoe je informatie structureert, hoe je beslissingen vertaalt naar heldere boodschappen en hoe je als team consistent blijft communiceren onder druk. De case rond de aanslagen van 2016 maakte dat pijnlijk duidelijk. Voor Ewout en mij was het herkenbaar terrein, maar tegelijk een duwtje om onze eigen aanpak nog verder te verfijnen.
Dag 2 – De operationele dimensie: command, control & coordination
Zonecommandant Bert Brugghemans van Brandweer Zone Antwerpen gaf ons een blik in de echte frontlinie van crisisrespons. Geen theorie, maar de praktijk van iemand die dagelijks leiding geeft in situaties waar seconden tellen. Bert liet zien hoe je structuur brengt in chaos, hoe je een crisisteam organiseert en hoe je als leider rust creëert wanneer alles in beweging is. Zijn voorbeelden uit het brandweerwerk maakten meteen duidelijk hoe cruciaal command, control en coordination zijn wanneer alles tegelijk gebeurt.
Crisisstrategie in de haven en op de luchthaven
In de namiddag trokken we naar het havenhuis voor een excursie met Niels Vanlaer en Robby Testard. Zij gaven een inkijk in Business Continuity Management binnen twee van de meest complexe infrastructuren van België: de Haven van Antwerpen-Brugge en Brussels Airport. We leerden hoe zij omgaan met risico’s die variëren van cyberaanvallen tot natuurfenomenen en georganiseerde criminaliteit. Wat vooral bleef hangen: resilience is geen document, maar een cultuur, een manier van werken die iedereen in de organisatie moet ademen.
Dag 3 – Organizational Resilience: een blik op hoe organisaties écht sterker worden
De sessie van Prof. Juan Manuel Domínguez-Ortega en Prof. Dr. Hugo Marynissen bracht een bijzonder verhelderende kijk op organisatorische veerkracht. Geen abstract begrip, maar een capability die organisaties stap voor stap kunnen ontwikkelen. Aan de hand van Duchek’s raamwerk toonden ze hoe veerkracht ontstaat uit drie opeenvolgende vaardigheden: anticiperen op zwakke signalen en veranderingen, coping wanneer een onverwachte verstoring zich effectief aandient, en adaptatie om na een crisis sterker en slimmer verder te gaan. Daarbij werd duidelijk dat veerkracht niet ontstaat tijdens een crisis, maar ervoor via een brede kennisbasis, voldoende middelen, sterke sociale netwerken en gedeelde verantwoordelijkheid
Dag 4 – Netwerken als fundament van crisisgovernance
Prof. Dr. Steven van den Oord en Ben Windey brachten een sessie die ons denken echt kantelde. Crises stoppen niet aan de grenzen van een organigram, dus effectieve crisisrespons kan dat ook niet. We verkenden hoe organisaties samenwerken in netwerken, hoe vertrouwen wordt opgebouwd en hoe gezamenlijke risico’s gezamenlijke oplossingen vragen.
De case van het Brandweernetwerk Zeehaven-Schelde was een mooi voorbeeld van hoe publieke en private actoren samen een robuust veiligheidsnet creëren. Het bevestigde hoe cruciaal sterke relaties en goed georganiseerde samenwerkingen zijn om een crisis aan te pakken. Of zoals Stijn graag zegt: “Het is niet wat je kent, maar wie je kent.”.
Organizational Resilience: wanneer strategie, systemen en mensen samen veerkracht bouwen
Dr. Fabian Steinmann bouwde verder op het verhaal van Juan Manuel Domínguez-Ortega en Prof. Dr. Hugo Marynissen. Hij liet zien hoe strategie nooit losstaat van de dagelijkse operatie: keuzes over prioriteiten, middelen en risico’s bepalen rechtstreeks hoe een organisatie reageert wanneer de druk toeneemt. Aan de hand van concrete voorbeelden toonde hij hoe misalignment tussen strategische intentie en “work as done” kwetsbaarheden creëert, en hoe leiderschap en governance precies daar het verschil maken. Zijn focus op adaptief leiderschap, sociale cohesie en systeemdenken maakte duidelijk dat veerkracht geen toevallig bijproduct is, maar het resultaat van bewuste ontwerpkeuzes: van het herkennen van zwakke signalen tot het creëren van buffercapaciteit en het ondersteunen van teams in high‑pressure situaties.
Met voorbeelden uit de luchtvaartsector maakte hij duidelijk hoe belangrijk het is om vroegtijdig signalen op te pikken, te begrijpen hoe werk écht gebeurt (niet alleen zoals het op papier staat), en teams te versterken zodat ze kunnen improviseren wanneer plannen falen.
De groepsopdracht: samenwerken onder tijdsdruk
De groepsopdracht liep als een constante doorheen de week: analyseren, structureren, discussiëren en onze inzichten vertalen naar een heldere presentatie. Dinsdagavond brachten we onze eerste case, de opdracht die we vooraf hadden voorbereid, netjes en met vertrouwen. Maar net toen we dachten dat het werk erop zat, kwam de verrassing: we werden in een volledig nieuwe case gedropt. Geen voorbereiding, geen context, gewoon hier is de situatie, jullie team is nu aan zet. Het voelde bijna als een echte crisis: beperkte tijd, onduidelijke informatie en de nood om snel samen te schakelen. Precies daardoor was het zo’n waardevolle oefening, een ministresstest die ons dwong om alles wat we die week leerden meteen toe te passen.
Wat we meenemen naar PM
De Winter School bevestigde iets wat we bij PM elke dag ervaren: crisis governance is geen procedure of checklist, maar een manier van kijken, samenwerken en beslissen. We gingen naar huis met nieuwe inzichten over netwerken en veerkracht, met praktische tools om chaos te structureren en met frisse ideeën die we meteen willen meenemen naar de praktijk.
